Obowiązek przeprowadzania pomiarów elektrycznych w budynkach – co mówi polskie prawo? 

Warunki, które powinny spełniać pomieszczenia wewnątrz budynków, są regulowane w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 1997 roku. Ponadto, obowiązek przeprowadzania pomiarów elektrycznych jest wyrażony w różnych przepisach i kodeksach cząstkowych. Do najważniejszych należy ustawa o prawie budowlanym z 1994 roku, która określa, że przeprowadzenie pomiarów elektrycznych jest obowiązkiem spoczywającym na właścicielu bądź też zarządcy danego budynku.

W przypadku budynków wchodzących w obręb zabudowań zakładu pracy, zalecenia dotyczące przeprowadzania przeglądów elektrycznych są zawarte w kodeksie pracy. Określają one, że pracodawca jest zobowiązany do posiadania wyników przeglądów realizowanych w okresach jednorocznych i pięcioletnich, w tym także przeglądów w obrębie instalacji elektrycznej.

Ważą podstawą prawną jest także ustawa o ochronie przeciwpożarowej z 1991 roku, która zobowiązuje zarządców budynków i innych terenów do zabezpieczenia wszystkich korzystających z nich osób przed potencjalnym zagrożeniem pożarowym i elektrycznym.

Kto może przeprowadzić pomiary elektryczne w budynku?

Pomiary instalacji elektrycznej wykonują fachowcy, posiadający odpowiednie uprawnienia i poświadczające je dokumenty. Najczęściej pomiarów dokonują elektrycy z kwalifikacjami w ramach grupy G1 – dozór i eksploatacja instalacji – wydanymi przez SEP (Stowarzyszenie Elektryków Polskich). Mogą być to praktykujący elektrycy, pracownicy firm o profilu elektrycznym, wykwalifikowani inspektorzy nadzoru elektrycznego, lub też rzeczoznawcy instalacji o takim profilu.

Osoba posiadająca uprawnienia, może przeprowadzić pomiary w obrębie rezystancji izolacji przewodów, skuteczności ochrony przeciwpożarowej, impedancji pętli zwarcia, stanów łączników przeciwpożarowych oraz rezystancji uziemienia.

Pomiary są obowiązkowe w przypadku nowych instalacji, oddawanych do użytku, a także po zakończonej modernizacji lub poważnej rozbudowie. Ponadto, konieczne jest powtarzanie pomiarów w regularnych odstępach, najczęściej raz na pięć lat, w zależności od profilu konkretnej nieruchomości. W obiektach o profilu przemysłowym lub użyteczności publicznej, pomiary elektryczne  powinny być wykonywane odpowiednio częściej.

Klasa efektywności energetycznej – najważniejszy współczynnik

System ogrzewania to kluczowy element w obsłudze każdego budynku, odpowiedzialny za ogrzewanie pomieszczeń jak i wody użytkowej. Każdy piec lub kocioł stanowiący podstawę instalacji może zostać zaklasyfikowany pod kątem jego spodziewanej efektywności energetycznej. Jest to oznaczenie istotne z perspektywy nabywców, pozwalające na porównanie różnych wariantów urządzeń oraz dopasowanie do własnych potrzeb.

Klasa efektywności energetycznej jest wyrażona za pomocą dużych liter, od G oznaczającej najniższy współczynnik efektywności, aż do A+++ oznaczającej kotły węglowe o najwyższym współczynniku. Po upływie kilku lat eksploatacji, można przeprowadzić badanie efektywności energetycznej kotłów, pod kątem dotychczasowego spadku wydajności.

Klasyfikacja kotłów węglowych zgodnie ze współczynnikiem efektywności 

Klasa efektywności E – G

Obejmuje urządzenia o niskiej sprawności w wykorzystaniu energii, emitujące dużą liczbę zanieczyszczeń, a tym samym niedopuszczalne obecnie do sprzedaży. Zarządcy i właściciele starszych kotłów zasypowych są tym samym zobowiązani do ich wymiany na nowsze.

Klasa efektywności C – D

Obejmuje urządzenia spełniające nieaktualne normy, takie jak kotły z automatycznym podajnikiem ślimakowym, zasilane np. ekogroszkiem.

Klasa efektywności B

Dotyczy urządzeń gwarantujących wykorzystanie 80-89% energii cieplnej zawartej w paliwie. Choć są to kotły ustępujące pierwszeństwa urządzeniem z klasy A, to jednak często wybierane są jako tańsza i bardziej przystępna alternatywa. W trakcie eksploatacji nie generują dużych kosztów, co również  przekonuje do zakupu wielu nabywców.

Klasa efektywności A

Obejmuje urządzenia gwarantujące wykorzystanie od 90 do 98% potencjału energetycznego w paliwie i jego wykorzystanie do ogrzewania budynku. Kotły z tej kategorii należą do grona najdroższych, a zarazem najmniej uciążliwych i wymagających w obsłudze.

Klasyfikacja kotła a dostęp do programów dotacyjnych

W ostatniej z wymienionych kategorii znajdziemy kotły zgodne z unijnymi programami, których wykorzystanie pozwoli nabywcy ubiegać się o dotacje. Kotły te odznaczają się najniższą emisją pyłków i tlenków węgla, a tym samym spełniają restrykcyjne wymagania europejskiego Ekoprojektu i mogą być wykorzystane zarówno w lokalach mieszkalnych, przemysłowych, użyteczności publicznej, jak niewielu innych.

Jakie dane powinny się znaleźć na protokole pomiarów elektrycznych? 

Konieczność przygotowania protokołu pokontrolnego jest regulowana przepisami prawa, które określają zarówno treść protokołu, jak i niezbędne kwalifikacje osoby przeprowadzającej badanie. Osoba, która podjęła się zlecenia na pomiary elektryczne, jest zobowiązana do ich samodzielnego wykonania, jak również sporządzenia protokołu bezpośrednio po ich zakończeniu. W treści protokołu koniecznie muszą znaleźć się informacje:

• nazwa i przypisany numer protokołu,
• dane zleceniodawcy,
• adres realizacji pomiarów elektrycznych,
• rodzaj wykonanych pomiarów elektrycznych,
• data przeprowadzenia pomiarów,
• spodziewana data kolejnych pomiarów,
• dane o osobie przeprowadzającej pomiary,
• uzyskane na miernikach odczyty,
• podpis sporządzającego,
• dodatkowe uwagi,
• wynik oględzin instalacji,
• warunki, w których wykonywano próby, kryteria ich oceny.
• załączniki prawne i dokumenty,
• rysunki, szkice instalacji, urządzeń i obwodów,
• dane statystyczne,
• wnioski i zalecenia po przeprowadzonych badaniach.

Poprawnie wykonane protokół pomiarów elektrycznych – dlaczego jest tak ważny?

Przeprowadzenie pomiarów elektrycznych i uzyskanie na ich podstawie protokołu jest niezwykle ważne z perspektywy zarządcy budynku lub inwestora przygotowującego odbiór lokalu. Pomiary instalacji elektrycznej to główny obszar naszej pracy, na którym wspieramy kontrahentów prywatnych i biznesowych przygotowujących się do pomiarów cyklicznych lub odbiorczych. Wykonane pomiary kończą się przygotowaniem protokołu, będącego też podstawą w planowaniu modernizacji lub konserwacji instalacji.

Nieprawidłowo wykonane pomiary elektryczne – spodziewane kary 

Do wykonania pomiarów elektrycznych należy oddelegować wyłącznie osoby legitymujące się niezbędnymi kwalifikacjami, obeznane z obsługą specjalistycznych sprzętów pomiarowych oraz przygotowane od strony praktycznej do diagnozy każdej instalacji. W zasadzie nie ma możliwości samodzielnego wykonania pomiarów, ani powierzenia tego zadania osobie niedoświadczonej. Nie warto też zaniedbywać niezbędnych terminów przeglądów i pomiarów elektrycznych, z uwagi na spodziewane konsekwencje finansowe. Zarządcy lub właścicielowi budynku może zostać przyznana grzywna w wysokości 5000 zł, a w sytuacji wystąpienia wypadku konsekwencje mogą być jeszcze poważniejsze.

Pomiary elektryczne –  najważniejsze usługi i działania

Pomiary elektryczne tworzą zróżnicowaną gamę usług dedykowanych diagnozie instalacji budynkowej, infrastrukturalnej, przemysłowej i innych. W zależności od wytycznych konkretnego zlecenia, przeprowadza się: kontrolę rezystancji uziemienia, pomiary w obrębie izolacji, oględziny całości instalacji, kontrolę ciągłości w obrębie przewodów ochronnych, testy wyłączników i zabezpieczeń, pomiary impedancji, a także innych wyjść i urządzeń, wchodzących w skład danej instalacji. Pomiary te powinny zostać wykonane w sposób gwarantujący miarodajność i obiektywność uzyskanych rezultatów, dzięki czemu będą adekwatnie odzwierciedlać warunki pracy instalacji.

Jakie kwalifikacje musi posiadać specjalista od pomiarów elektrycznych? 

Do wykonania pomiarów elektrycznych należy wynająć osobę dysponującą odpowiednimi kwalifikacjami, w tym przede wszystkim uprawnieniami wydanymi przez SEP, Stowarzyszenie Elektryków Polskich. Kwalifikacje muszą obejmować działania z zakresu eksploatacji i dozoru, oznaczone dużymi literami: E i D. Osoby ubiegające się o uzyskanie takich kwalifikacji przychodzą specjalny proces przygotowania, dysponują specjalistycznym wykształceniem kierunkowym oraz posiadają wymagane doświadczenie w pracach elektroenergetycznych.

Przeprowadzając konsultacje z potencjalnymi kontrahentami, warto upewnić się, że posiadają wspomniane uprawnienia, nazywane skrótowo SEP, a zwłaszcza SEP G1, dotyczące obsługi, konserwacji i prac pomiarowych. Osoby poszukujące specjalistów od pomiarów w obrębie instalacji i sieci cieplnych, a także gazowych, powinny zwrócić uwagę na kwalifikacje SEP G2 i SEP G3. Jeśli nie masz pewności, jaki dokładnie specjalista powinien zająć się Twoją instalacją elektryczną, warto zdać się na doradztwo fachowców. Szybko przeprowadzą audyt potrzeb i stanu instalacji, dobiorą niezbędny zestaw sprzętów pomiarowych oraz oddelegują dedykowanych specjalistów, gwarantujących sprawne i rzetelne przeprowadzenie pomiarów.

Kto nie może wykonać pomiarów elektrycznych? 

Elektrycy nie posiadający uprawnień przyznanych przez SEP, nie mogą wykonywać pomiarów elektrycznych, podobnie jak osoby bez specjalistycznej wiedzy i dostępu do sprzętów pomiarowych. Nie ma też możliwości wykonania pomiarów elektrycznych na własną rękę, dlatego jedynym zalecanym rozwiązaniem jest skorzystanie z oferty firm specjalizujących się w systematycznych pomiarach.

Kto może wykonać pomiary elektryczne w czasie odbioru domu?

Do przeprowadzenia pomiarów elektrycznych niezbędne będzie skorzystanie z usług fachowca – osoby posiadającej odpowiedni certyfikat i kwalifikacje przyznawane przez Stowarzyszenie Elektryków Polskich. Osoba taka musi posiadać niezbędną wiedzę oraz doświadczenie, a także profesjonalny sprzęt pomiarowy, pozwalający na uzyskanie obiektywnych wyników.

Po zakończonym odbiorze, właściciel lub zarządca budynku powinien otrzymać protokół z uzyskanymi wynikami, sporządzony zgodnie z aktualnymi normami przez osobę przeprowadzającą pomiary. Dokument ten jest wymagany przez Inspektorat Nadzoru Budowlanego i stanowi jeden z warunków uzyskania pozwolenia na użytkowanie.

Jakie pomiary w ramach odbioru instalacji elektrycznej w domu? 

W przypadku budynków jednorodzinnych najczęściej wykonuje się następujące pomiary elektryczne:

• pomiary rezystancji izolacji przewodów,
• kontrolę impedancji pętli zwarcia,
• ocenę ochrony przeciwpożarowej,
• pomiary ciągłości przewodów ochronnych,
• testy wyłączników RCD,
• pomiary instalacji odgromowej (opcjonalne).

Wyniki wszystkich cząstkowych pomiarów są ujmowane w raporcie odbiorczym i stanowią punkt odniesienia w przypadku kolejnych pomiarów w przyszłości, niezależnie czy będą wykonywane z powodu planowanej modernizacji, czy też z powodu wymogu jej okresowej kontroli.

Ja często powtarzać pomiary elektryczne w instalacjach domowych?

Zgodnie z polskim prawem, zarządca lub też właściciel budynku są zobowiązani do powtarzania pomiarów instalacji elektrycznej co 5 lat. O ile dom nie jest wyposażony w instalację o dużym obciążeniu, nie ma konieczności realizowania przeglądów częstszych ani dodatkowych.

W przypadku wystąpienia poważnej modernizacji instalacji – na przykład dodanie kolejnego obwodu, wymiana rozdzielni – zalecana częstotliwość powtarzania pomiarów to raz na 2 lub 3 lata. Ponadto po doświadczonym pożarze, poważnej usterce lub zalaniu, zaleca się przeprowadzenie dodatkowych pomiarów elektrycznych. Warto też podkreślić, że instalacje starsze – powstałe przed 2000 rokiem – również obarczone są koniecznością częstszego powtarzania pomiarów elektrycznych.

Czym są pomiary elektryczne? Odpowiadamy!

W ramach pomiarów elektrycznych przeprowadza się szereg istotnych badań diagnostycznych, obejmujących zarówno całość instalacji, jak i jej poszczególne komponenty i urządzenia. Najczęściej wyróżniamy trzy typy pomiarów elektrycznych, realizowanych z różnych powodów:

• pomiary elektryczne odbiorcze, dotyczące instalacji nowo powstałej, oddawanej do użytku, najczęściej wraz z budynkiem który zasila,
• pomiary elektryczne okresowe, związane z postępującą eksploatacją instalacji, wykonywane w określonych przedziałach czasu,
• pomiary elektryczne kontrolne, wykonywane na potrzeby planowania modernizacji instalacji, lub w sytuacji wystąpienia awarii bądź też podejrzenia jej wystąpienia.

Które pomiary elektryczne są obowiązkowe?

Pomiary odbiorcze wykonuje się zazwyczaj jednorazowo, natomiast pomiary kontrolne okazjonalnie. Do najważniejszych należą pomiary okresowe, realizowane w regularnych odstępach czasu, najczęściej raz na 5 lat. Dotyczy to budynków mieszkalnych jednorodzinnych i wielorodzinnych.

Budynki użyteczności publicznej, hale przemysłowe i magazynowe, lokale o profilu medycznym, należy poddawać pomiarom elektrycznym częściej – raz na 1-3 lata.

Zalecana częstotliwość zależy zarówno od standardu pracy i specjalistycznych funkcji danej instalacji, jak również związanego z tym ryzyka wybuchem pożaru, porażenia prądem, lub innymi niepożądanymi sytuacjami.

Brak aktualnych pomiarów elektrycznych – czym może skutkować? 

Zaniedbanie realizacji okresowych pomiarów elektrycznych może prowadzić do powolnej degeneracji całego systemu, gromadzenia się usterek oraz narastania ich rangi. Najczęściej w niekontrolowanych instalacjach dochodzi do uszkodzenia izolacji przewodów oraz zaburzonej pracy zabezpieczeń. Na zarządców spada potencjalna odpowiedzialność administracyjna, cywilna i karna, jak również niepożądane konsekwencje finansowe, jak choćby odmowa wypłaty odszkodowania.

Co wchodzi w zakres obowiązkowych pomiarów elektrycznych? 

Firmy oferujące przeprowadzenie pomiarów elektrycznych wykonują zazwyczaj: badanie rezystancji izolacji, impedancji pętli zwarcia, sprawdzają skuteczność ochrony przeciwpożarowej, w tym wyłączników RCD, a także sprawdzają ciągłość przewodów w całej instalacji. Przeprowadzenie pomiarów elektrycznych może obejmować zarówno jej wszystkie komponenty, jak i wybrane części poddawane modernizacji lub rozbudowie.